Nowy plecak gotowy. Kapcie podpisane. Worek czeka. Ubrania na zmianę spakowane.
Teoretycznie wszystko jest przygotowane.
Tylko czy dziecko też jest gotowe?
Początek przedszkola to ogromna zmiana. Nowe miejsce, nowe osoby, inne zasady, dużo dzieci, rozstanie z rodzicem i zupełnie nowy rytm dnia. Dla dorosłego przedszkole może wyglądać jak kolorowa sala pełna zabawek. Dla trzylatka jest światem, którego jeszcze nie zna.
Dlatego przygotowanie do przedszkola warto zacząć nie od nauki literek czy liczenia, ale od czegoś znacznie bardziej podstawowego: oswojenia tego, co za chwilę się wydarzy.
Opowiadaj o przedszkolu, ale nie obiecuj, że będzie cudownie
Chcemy uspokoić dziecko, dlatego czasem mówimy:
„Będzie super!”
„Na pewno poznasz mnóstwo kolegów!”
„Będziesz się świetnie bawić!”
Problem w tym, że pierwszy dzień może wcale taki nie być.
Może pojawić się płacz. Tęsknota. Niepewność. Dziecko może nie chcieć wejść do sali albo przez pierwsze dni bardziej obserwować innych niż się z nimi bawić.
I to również jest w porządku.
Zamiast przekonywać dziecko, jak fantastycznie będzie w przedszkolu, lepiej opowiadać o nim konkretnie.
Możesz powiedzieć:
„Rano pojedziemy do przedszkola. Pomogę Ci się przebrać, pożegnamy się i wejdziesz do sali. Będą tam inne dzieci i pani. Później zjecie, pobawicie się, a po obiedzie przyjdę Cię odebrać”.
Dla małego dziecka przewidywalność może być znacznie bardziej pomocna niż zapewnienia, że wszystko będzie idealnie.
Nie strasz przedszkolem – nawet żartem
„W przedszkolu już będziesz musiał sam jeść”.
„Zobaczysz, pani nie będzie za tobą chodzić”.
„Jak będziesz tak marudzić, to ciekawe, co zrobisz w przedszkolu”.
Takie zdania czasami wypowiadamy zupełnie bez zastanowienia. Dla dziecka mogą jednak sprawić, że przedszkole zacznie kojarzyć się z miejscem, w którym nagle zostanie samo ze wszystkim, czego jeszcze nie potrafi.
Przedszkole nie powinno być przedstawiane ani jako nagroda, ani jako kara.
To po prostu kolejny etap, który dziecko będzie stopniowo poznawać.
Przed przedszkolem ważniejsza od literek jest samodzielność
Rodzice czasami zastanawiają się, czy przed rozpoczęciem przedszkola dziecko powinno znać kolory, liczyć do dziesięciu albo rozpoznawać swoje imię.
Tymczasem w pierwszych tygodniach znacznie bardziej przydatne mogą okazać się bardzo zwyczajne umiejętności.
Zdjęcie spodni.
Założenie kapci.
Próba ubrania bluzy.
Jedzenie łyżką.
Umycie i wytarcie rąk.
Rozpoznanie swoich rzeczy.
Powiedzenie dorosłemu: „Chce mi się pić”, „Potrzebuję pomocy”, „Chcę do toalety”.
Nie chodzi o to, żeby dziecko przed pierwszym dniem wykonywało wszystko perfekcyjnie i bez pomocy.
Samodzielność nie oznacza pozostawienia dziecka samego z zadaniem.
Możemy stworzyć mu warunki do prób.
Pozwól mu próbować – nawet jeśli Ty zrobisz to szybciej
Poranek. Trzeba wychodzić.
Dziecko próbuje włożyć nogę do spodni.
Nie tę nogę.
Spodnie się przekręciły.
Dziecko zaczyna od początku.
A Ty już wiesz, że za trzy minuty powinniście być w samochodzie.
W takich chwilach naprawdę trudno nie powiedzieć:
„Daj, mama zrobi”.
Oczywiście czasem po prostu trzeba pomóc. Ale jeśli tylko macie trochę więcej czasu, warto pozwolić dziecku próbować.
Możecie również ćwiczyć samodzielność wtedy, kiedy nigdzie się nie spieszycie.
Przygotuj kilka elementów garderoby i pobawcie się w wybieranie ubrań odpowiednich do pogody.
Pada deszcz – co zakładamy?
Jest gorąco – czego potrzebujemy?
Na dworze jest śnieg – czy sandały będą dobrym pomysłem?
👉 sprawdź zabawę edukacyjną „Jak się ubrać?”
Wtedy przygotowanie do codziennych sytuacji nie przypomina treningu przed przedszkolem. Jest po prostu zabawą.
Pobawcie się… w przedszkole
Dzieci często oswajają nowe sytuacje właśnie poprzez zabawę.
Dlatego przed pierwszym dniem możecie zamienić pokój w małe przedszkole.
Nie potrzebujecie żadnych specjalnych materiałów.
Pluszaki mogą zostać przedszkolakami.
Jedna osoba jest nauczycielem.
Najpierw rodzic przyprowadza misia.
„Pa, Misiu. Teraz idę do pracy. Przyjdę po ciebie po obiedzie”.
Miś może zapłakać.
Może nie chcieć zostać.
Może zapytać panią, gdzie jest toaleta.
A później role można zamienić.
To świetna okazja, żeby zobaczyć, jak dziecko wyobraża sobie przedszkole. Czasami podczas takiej zabawy pojawiają się pytania i obawy, których dziecko wcześniej nie potrafiło nazwać.
Ćwiczcie proszenie o pomoc
To jedna z umiejętności, o której mówi się zdecydowanie za mało.
Nie wszystko dziecko musi umieć zrobić samodzielnie.
Ale dobrze, jeśli wie, że może powiedzieć:
„Nie potrafię”.
„Pomożesz mi?”
„Nie mogę znaleźć mojej bluzy”.
„Chcę do toalety”.
„Jest mi smutno”.
Możecie ćwiczyć takie sytuacje podczas zabawy z lalkami lub pluszakami.
Miś nie może otworzyć pudełka.
Co może zrobić?
Lalka nie wie, gdzie jest jej kurtka.
Kogo może zapytać?
W ten sposób dziecko dostaje coś bardzo ważnego: gotowe słowa, których może użyć w prawdziwej sytuacji.
Pozwól dziecku uczestniczyć w przygotowaniach
Nie przygotowuj wszystkiego za niego.
Możecie wspólnie wybrać kapcie, przygotować ubrania na zmianę czy spakować worek.
Pokaż dziecku jego rzeczy.
Gdzie jest bidon?
Który ręcznik jest jego?
Jak wygląda worek?
Gdzie znajduje się zapasowa koszulka?
Dorosłemu takie szczegóły wydają się oczywiste. Dla dziecka w nowym miejscu możliwość rozpoznania własnych rzeczy daje odrobinę znajomości w świecie pełnym nowości.
Wykorzystujcie codzienne sytuacje
Przygotowanie do przedszkola nie musi oznaczać specjalnych ćwiczeń.
Podczas zakupów dziecko może pomóc znaleźć produkty z listy i włożyć je do koszyka.
👉 „Zakupy – zabawa w sklep PDF”
Podczas przygotowywania ubrania na następny dzień może zastanowić się, co będzie potrzebne przy konkretnej pogodzie.
Podczas sprzątania może sortować przedmioty i odkładać je na miejsce.
Podczas posiłku może próbować samodzielnie nalewać wodę, używać sztućców czy odnosić naczynie.
To właśnie w takich zwyczajnych sytuacjach dziecko zdobywa umiejętności, które później wykorzystuje poza domem.
A co, jeśli pierwszego dnia będzie płacz?
Może być.
I nie oznacza to automatycznie, że zrobiliście coś źle.
Rozstanie z rodzicem może być dla dziecka trudne, nawet jeśli wcześniej z radością opowiadało o przedszkolu.
Warto unikać zawstydzania:
„Przecież jesteś już duży”.
„Zobacz, inne dzieci nie płaczą”.
„Nie ma czego się bać”.
Dla dziecka jego emocje są prawdziwe.
Można zamiast tego nazwać sytuację:
„Widzę, że trudno Ci się ze mną pożegnać”.
I jednocześnie zachować spokojny, przewidywalny rytuał pożegnania.
Długie przeciąganie rozstania nie zawsze pomaga. Znacznie ważniejsze jest, aby dziecko stopniowo nauczyło się, że rodzic wychodzi – i wraca.
Jeśli placówka organizuje dni adaptacyjne, warto również z nich skorzystać i stosować się do zasad adaptacji obowiązujących w konkretnym przedszkolu.
Nie róbmy z przedszkola egzaminu z samodzielności
To chyba najważniejsze.
Dziecko nie musi 1 września:
-
idealnie się ubierać,
-
samodzielnie zapinać wszystkich guzików,
-
pięknie jeść sztućcami,
-
znać wszystkich kolorów,
-
liczyć,
-
pisać swojego imienia,
-
ani wejść do sali bez jednej łzy.
Ono dopiero zaczyna.
Przedszkole samo będzie miejscem zdobywania wielu nowych umiejętności.
Naszym zadaniem nie jest przygotowanie „idealnego przedszkolaka”.
Możemy za to dać dziecku okazję do prób, trochę samodzielności, dużo rozmowy i przekonanie:
„Nie muszę wszystkiego potrafić. Mogę spróbować. A kiedy czegoś nie umiem – mogę poprosić o pomoc”.
Pierwszego września nie kończy się dzieciństwo
Nowy plecak, pierwsza sala, nowe dzieci.
To duże wydarzenie.
Ale następnego dnia dziecko nadal będzie chciało budować wieżę z klocków, skakać po kałużach, siedzieć na kolanach rodzica i po raz setny czytać tę samą książkę.
I bardzo dobrze.
Nie musimy przed rozpoczęciem przedszkola przyspieszać dzieciństwa.
Możemy po prostu towarzyszyć dziecku w kolejnym małym kroku ku samodzielności.